“Zit groeidwang niet in de mens?” Dat kreeg Babette terug in een comment. Die zei dat groeidwang voortkomt uit een dieper menselijk probleem. Dat we zijn vergeten wat leven werkelijk betekent. Dat angst, schaamte en statusdrang ons drijven en dat geld daardoor is ontspoord.
Een begrijpelijke gedachte, maar Babette ziet het anders. Ja, deze mindset is inderdaad in onze cultuur geslopen, gevoed door commercie, maar juist op de kleine schaal is de menselijkheid niet weg. Mensen, gezinnen, kleine bedrijven, coöperaties: daar zijn vertrouwen, wederkerigheid en menselijkheid vaak nog gewoon aanwezig. Daar draait het niet primair om maximale groei, en als dat toch van mensen gevraagd wordt voelt dat leeg, leidt tot burnout, schuurt.
Het wordt pas onmenselijk als het groot wordt. Groot geld, big business, grote belangen. Grote schaal brengt anonimiteit, abstractie. Falen en verlies hebben enorme gevolgen. Grote schaal vergroot de afstand tot de menselijkheid en het geweten, en maakt dat beslissingen alleen nog gaan over geld.
Groeidwang ontstaat niet bij consumenten en MKB, maar bij de grote spelers, wat vervolgens resulteert in vermogensconcentratie en machtsconcentratie.
De oplossing ligt dan ook niet in morele verbetering van mensen (en al helemaal niet in ‘absolute controle’ zoals de comment suggereert), maar in het herontwerpen van de spelregels voor de grote spelers. De trias economica laat de kleine schaal ongemoeid, voor een goede vrije marktwerking, maar pakt juist de grote schaal aan via de scheiding van de drie economische machten: de financiële, de publieke en de bedrijfsmacht. Door de machten te scheiden en ze bovendien te democratiseren verdwijnt de structurele groeidwang. En de vermogens- en machtsconcentratie.
Niet omdat mensen ineens anders worden, maar omdat het systeem beter wordt ingericht. In zo’n systeem hoeven we onze menselijkheid niet weg te stoppen, maar kunnen we gewoon mens zijn, met een hoofd en een hart.
Op 23 maart verschijnt De trias economica. Om dit te vieren geeft Babetet tien keer een lezing weg. Meer info en voorwaarden hier.