Werkt verduurzamen eigenlijk wel als we het alleen bij ons eigen gedrag houden, of hebben we een top-down systeemverandering nodig?
Ik begon mijn zoektocht rond impact in 2014 met het eigen gedrag, vanuit de gedachte dat verduurzamen alleen lukt als consumenten duurzaam leven. Dat klopt nog steeds en het blijft belangrijk daar ons best voor te doen. Maar toch gaan we steeds harder de onduurzame kant op. Inmiddels ben ik van mening dat als we het systeem niet veranderen, onduurzaam gedrag ‘normaal’ blijft. Dat zit zo:
Gevestigde belangen van big business en big finance sturen op BBP-groei om daarvan zelf het grootste deel af te vangen. De rest blijft arm of armer achter. Vervuiling, natuurverlies, klimaatverandering, oorlog, ongelijkheid, verlies van privacy, inboeten op welzijn: het is allemaal collateral damage voor hen. En tegelijk wordt de beeldvorming gemanipuleerd met desinformatie, die leidt tot ontkenning en polarisatie, waardoor we ons niet kunnen verenigen om de afbraak een halt toe te roepen.
Ik geloof niet dat mensen die aan de knoppen zitten slecht zijn of dit met voorbedachten rade doen (tenminste de meeste niet). Het echte probleem is DAT HET SYSTEEM DIT TOELAAT.
Belangrijke, bepalende beslissingen over productie, prijzen, investeringen, arbeid, lonen, uitstoot enzovoorts: ze worden genomen in boardrooms, onder druk van investeerders. Hoe meer geld hoe meer macht. Degenen die geraakt worden door die beslissingen hebben weinig of niets in te brengen. En dat is diep ondemocratisch.
Dit zijn ontwerpfouten in het systeem. En ontwerpfouten kun je repareren, weet ik als ontwerper. De trias economica breekt economische macht en geeft stakeholders een stem. Het is een herontwerp voor een democratische economie die machtsconcentratie en machtsmisbruik helemaal niet toelaat.
Alleen vertrouwen op bottom-up en het systeem ongemoeid laten is als trekken aan een paard dat keihard de andere kant op wil. Ja, de trias economica is een top-downoplossing. Maar ook die hebben bottom-up support nodig: draagvlak, experiment, reuring. Mijn vraag aan jou is dan ook: wat kunnen wij doen om de trias economica in Brussel en in de boardrooms te krijgen?
– Babette
