De trias economica biedt uitkomst.
De huidige kapitalistische economie moet groeien. Winst staat centraal en die moet elk jaar omhoog. Maar groeidwang werkt impact in de hand. De winsten komen bovendien voor een groot deel terecht bij de allerrijkste mensen. Groeidwang is dus een probleem.
Groeidwang zit ingebakken in het financiële systeem. Het begint bij de geldschepping. Commerciële banken scheppen nieuw geld (dus niet alleen de centrale banken, zoals ik altijd dacht). Dat gaat zo: elke keer dat een bank een lening verstrekt, schrijft die dat bedrag giraal bij op de rekening van de klant. Dat geld bestond daarvoor niet: het wordt gecreëerd uit het niets op het moment van uitlenen. Er hoeft geen reële waarde tegenover te staan. Nieuw geld is een schuld.
Op zichzelf hoeft dat nog geen probleem te zijn, maar als banken geld uitlenen, willen ze daar rendement op maken. Daar beginnen de echte problemen. Die rente wordt uiteraard niet meegefinancierd, die moet de lener betalen boven op de aflossing. Dat geld moet ergens anders vandaan komen. Maar waar? Kan dat met bestaand geld?
Nee, want al het girale geld is door commerciële banken uitgegeven, en dat is meer dan 90 procent van het geld. Het meeste geld is dus geleend en moet renderen. Er is structureel te weinig geld in omloop om de rente te betalen. Zonder groei kunnen leners de rente niet betalen en stort het systeem in. Dáár zit de groeidwang.
Met de trias economica worden zowel het probleem als de oplossing logisch. In het huidige systeem is er een overlap tussen de financiële macht en de bedrijfsmacht: banken zíjn commerciële bedrijven. De trias economica trekt deze twee machten uit elkaar.
De eerste stap is geldschepping niet-commercieel maken, bijvoorbeeld door die terug in handen te geven aan de centrale banken. De meest zuivere (maar verstrekkende) maatregel is om de banken uit het commerciële domein te halen. Die worden dan niet-commercieel, dienend aan de economie. Heftige maatregel, maar het maakt het hele systeem in een klap een stuk gezonder.
Zo halen we de groeidwang uit het systeem.
De trias economica van Babette Porcelijn verschijnt op 23 maart. Op de hoogte blijven? Meld je hier aan voor de nieuwsbrief.