Geld is macht. En dat is ondemocratisch. De trias economica democratiseert de economie, zodat die voor iedereen gaat werken.
Leg uit?
In onze economie telt niet elke stem mee. Er zijn grote krachten aan het werk:
⚠️ Beslissingen worden in bestuurskamers genomen onder druk van aandeelhouders. Banken en beleggers bepalen waar het geld naartoe stroomt.
⚠️ Grote bedrijven beïnvloeden beleid en economische regels via een zware lobby. (Wist je dat er in Brussel meer lobbyisten rondlopen dan medewerkers van de EU?)
⚠️ Staatsschulden van arme landen zijn een postkoloniale vorm van overheersing door rijke landen en investeerders. (Ja dit vraagt meer uitleg; maak ik binnenkort een andere post over.)
Als gemiddelde burger heb je nauwelijks zicht op deze krachtenvelden, laat staan dat je mee kunt bepalen. En de belangen van mensen aan de andere kant van de wereld, die diep in productieketens aan het werk zijn voor onze markten, tellen al helemaal niet mee. Evenmin als de belangen van onze kinderen en van de natuur. Onze belangen komen op de laatste plaats en wij kunnen daar helemaal niks tegen uitrichten.
Dat is ondemocratisch en het leidt tot machtsconcentratie bij een handvol extreem rijken, zoals we nu voor onze ogen zien gebeuren in de VS. Laat het een waarschuwing zijn. In Nederland en de EU is het verval nog te stoppen als we er snel bij zijn.
Maar hoe?
In een rechtsstaat is de macht verdeeld over drie onafhankelijke machten aan de hand van de klassieke trias politica. Zoiets kunnen we ook doen met economische machten. De trias economica scheidt de drie economische machten en voorkomt belangenverstrengeling.
De spelregel: geen enkele speler mag tegelijk profiteren van de winst, beslissen over wat er geproduceerd wordt en de economische regels bepalen. Elke macht heeft een eigen rol in de trias economica en die rollen zijn strikt gescheiden.
Dat maakt de weg vrij voor een democratische economie, waarin de stemmen van álle stakeholders meetellen. Ook de stille stemmen van elders, later en natuur. Als zij voor hun belangen kunnen opkomen zullen zij geen schadelijke impact of waarde-extractie meer toelaten. Zo creëren we een economie die werkt voor iedereen, zonder verborgen impact.
De trias economica, het nieuwe boek van Babette verschijnt op 23 maart. Meer weten? Meld je aan hier voor de nieuwsbrief.