Stel je een economie voor die werkt voor iedereen: mensen hier én daar, nu én na ons. Maar we zien in plaats daarvan juist dat de crises zich opstapelen: oorlogen, armoede, ongelijkheid, polarisatie, geopolitieke spanningen, klimaatverandering, natuurverlies, noem maar op. Waarom is het zo moeilijk om de economie betere uitkomsten te laten produceren?
Dat komt door weeffouten in het systeem. Er zijn maar liefst drie niveaus waarop weeffouten voor problemen zorgen. We kunnen de wereld alleen op een gezonde koers zetten als we op alle drie de niveaus de weeffouten aanpakken.
1. De weeffouten aan de oppervlakte gaan over onduurzame productie en consumptie. We houden maar weinig rekening met verborgen impact. Verduurzamen gaat effectiever als je verborgen impact aanpakt.
2. Een niveau daaronder zit de tweede weeffout: verborgen kosten. De vervuiler betaalt niet voor de schades die hij veroorzaakt aan mensen en de planeet. Daardoor lijkt vervuilen goedkoop. (Dat is het niet, want een ander betaalt de rekening.) Dat werkt verborgen impact in de hand.
3. Maar daar ligt nóg een niveau onder: de spelregels van het systeem zelf. Het kapitalisme draait om geld verdienen. Mensen en producten zijn het middel, geld is het doel. Precies verkeerd om. Dit systeem geeft groeidwang en veroorzaakt vermogensconcentratie. Extreme rijkdom geeft vervolgens iets waar economen maar weinig mee bezig zijn: economische macht. Geld regeert.
Beslissingen worden genomen in boardrooms onder druk van aandeelhouders. Lobby van de grote bedrijven beïnvloedt wetgeving. Schuldeisers hebben invloed op beleid en wetgeving van landen. Degenen die het hardst geraakt worden door economische besluiten hebben de minste inspraak. Dat is… ondemocratisch!
Dát is de diepste weeffout.
De trias economica gaat verder dan alleen de analyse. Ik ontwikkelde nieuwe oplossingen en verzamelde bestaande, op alle drie de niveaus. Als we de weeffouten integraal aanpakken maken we de weg vrij voor een gezonde economie zonder verborgen impact, die werkt voor iedereen en alles, nu en in de toekomst.
Mijn nieuwe boek De trias economica verschijnt op 23 maart bij DNB. Meld je hier aan als je erbij wilt zijn (beperkte inschrijving dus wees snel!)
